The Dutch Girl Tales #2: Vrijheid

This is my second monthly blog post in Dutch.

Terwijl Nederland aan het bijkomen is van alle ceremonies en festiviteiten rondom Dodenherdenking en Bevrijdingsdag, ben ik ironisch genoeg voor een paar dagen in Berlijn. Ondanks dat ik nu al ruim zes jaar niet meer in Nederland woon, sta ik nog wel ieder jaar op 4 en 5 mei stil bij de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, maar ook bij het feit dat mijn generatie Nederlanders heeft mogen opgroeien in een tijd van vrede en tolerantie in een Verenigd Europa. Dat laatste staat op het moment helaas aardig te wankelen en het valt voor mij persoonlijk nog maar te bezien of ik nog in dezelfde mate van vrijheid in Engeland kan blijven wonen nadat Brexit dan eindelijk een voldongen feit is. (Maar hoe het is om in een Brexitland te wonen, is voer voor weer een volgende blogpost.)

Waarom ik Dodenherdenking en Bevrijdingsdag nog steeds ontzettend belangrijk vind

Ik schreef vorige maand al over mijn recente bezoek aan het Anne Frankhuis en dat ik daar wegging met een zwaar en verdrietig hart. Het is behoorlijk indrukwekkend om in het Achterhuis te zijn en de verhalen rondom familie Frank te lezen.

Een paar weken geleden bracht ik een bezoek aan het Joods Historisch Museum in Londen vanwege een tentoonstelling van een Joodse modefotografe. Ik was nog nooit in het museum geweest en besloot om ook hun vaste collectie te bekijken. Je leert er meer over het geloof en ziet zwartwit-foto’s van de grote Joodse gemeenschap die rond 1890 in Oost-Londen woonde. Aangezien ik deze buurt erg goed ken, vond ik het ontzettend interessant om deze oude foto’s te zien. Maar het was vooral de ruimte aan het einde van mijn bezoek dat grote indruk op me maakte. Het ging over Leon Greenman, een Joods-Britse man met Nederlandse roots (zijn grootouders waren Nederlands). Tijdens het uitbreken van WWII woonde hij in Nederland met zijn vrouw en kind. Ze werden opgepakt en enkele minuten na hun deportatie vanaf Westerbork arriveerde de brief waarin stond dat zij mochten worden vrijgelaten omdat ze Britse burgers waren. Helaas waren zij toen al onderweg naar Auschwitz-Birkenau. Na de Bevrijding kwam Leon erachter dat zijn vrouw en kind kort na aankomst in het concentratiekamp waren vergast. Van de 700 Nederlandse Joden die met Leon vanaf Westerbork waren gedeporteerd, was hij een van slechts twee overlevenden. Terug in Engeland maakte Leon zich de rest van zijn leven sterk voor antifascisme en ging langs scholen om kinderen te vertellen over zijn afschuwelijke ervaringen tijdens de Holocaust omdat hij van mening was dat deze verschrikkingen nooit mochten worden vergeten of worden herhaald. Leon is in 2008 op 97-jarige leeftijd overleden en was nooit hertrouwd. Tussen zijn persoonlijke bezittingen in het museum zat ook een stuk prikkeldraad van het concentratiekamp waar hij gevangen zat.

leon-greenman-jewish-museum-london-dutch-girl-in-london

Ik deel Leons mening dat het belangrijk is om deze verhalen levend te houden. Ze zeggen dat de geschiedenis zich herhaalt en nu bijna 80 jaar na het uitbreken van WWII vind ik de kans op herhaling niet meer eens zo vergezocht. Misschien niet zozeer een oorlog, maar wel een verontrustend klimaat van groeiende ontevredenheid en intolerantie. Vanwege verschillende redenen steken populisme en vreemdelingenhaat hun lelijke kop op in Europa en ik zie dit ook duidelijk terug in mijn gastland. Er zijn talloze verhalen bekend van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk die sinds het Brexit-referendum te maken hebben gehad met verbaal of fysiek geweld omdat ze of niet Engels praatten of omdat ze er niet Brits uitzagen. En het gaat hier niet alleen om ‘de Oost-Europeanen’ waar blijkbaar zovelen problemen mee hebben, maar bijvoorbeeld ook Nederlanders en Spanjaarden. Ik heb er zelf gelukkig nooit mee te maken gehad, maar ik ben me er in sommige situaties wel erg bewust van als ik met mijn Nederlandse vriendin hier in Engeland Nederlands praat in het openbaar.

Wat bekent vrijheid voor jou?

Ik vind het mooi dat we in Nederland niet alleen stilstaan bij de oorlogsslachtoffers, maar ook de Vrijheid groots vieren. En anno 2018 zijn we zo vrij als een vogel: reizen is nog nooit zo makkelijk geweest en nooit eerder hadden we zoveel informatie tot onze beschikking als tegenwoordig. Wil je even snel wat weten, dan zoek je het gewoon gelijk op met je mobieltje. Maar ben je wel echt zo vrij als dat je denkt? Kijk bijvoorbeeld naar de huidige privacyschandalen van Facebook of hoe Instagrammers worden beïnvloed door gesponsorde posts die tevoorschijn komen in hun tijdlijn.

Denk jij weleens na over vrijheid en wat dit eigenlijk betekent voor jou? Vrijheid is immers een veel breder begrip dan niet leven in oorlog. Betekent vrijheid voor jou dat je mag uitgaan of trouwen met wie je wil? Dat je je kunt kleden zoals je wil? Dat je je eigen seksualiteit kunt erkennen? Dat je kunt wonen waar je wil?

Sta jij weleens stil bij je eigen gevoel van vrijheid en hecht jij waarde aan de herdenking en viering van 4 en 5 mei? Deel je gedachten in een berichtje hieronder, dankjewel!
Zarina xx

*De foto aan het begin van deze post is van oatawa op Shutterstock.